Veel mensen zijn gewend aan kijken naar kunst. Als we door een museum lopen, switchen we gemakkelijk van de ene stijl naar de andere en van het ene tijdperk naar het andere: een zaaltje renaissance, een zaaltje barok, een zaaltje impressionisme en ga zo maar door. We kijken en kijken... want we willen 'alles even meenemen', nu we er toch zijn. Daardoor vergeten we wel eens HOE we kijken.
Hoe kijken we naar kunst? Ik denk dat veel mensen een voorkeur hebben voor het renaissance-perspectief, toen composities werden georganiseerd vanuit één vast standpunt; dat geeft een overzichtelijke wereld die zich netjes ordent voor het oog. Maar het geeft je ook het gevoel dat je er buiten blijft staan. Jij staat hier en het schilderij hangt daar. Je ziet dat het mooi is, indrukwekkend, interessant, maar wat doet het met je? Je ziet een wereld los van jou, die zich geduldig laat beoordelen, meten, (re)construeren en begrijpen.
Dat perspectief heeft ons veel gebracht, vooral in de wetenschap, maar het heeft ook afstand gecreëerd in de kunst. Daarom gingen moderne kunstenaars op zoek naar mogelijkheden om hun werk weer dichterbij mensen te brengen. Bijvoorbeeld door te rebelleren tegen academische tradities, of door het kijken te ontregelen: meer perspectieven tegelijk, fragmentatie, zichtbare penseelstreken, enzovoort. Daarmee vraagt de kunstenaar aan de kijker om dichterbij te komen (niet per se letterlijk, maar dat kan natuurlijk ook) en om een eigen positie in te nemen ten opzichte van het werk.
De vraag verschuift van: “wat zie ik?” naar “hoe ben ik aan het kijken?”. En daarmee verschuift ook een heel belangrijke andere vraag: van "wat vind ik ervan?" (oordeel), naar "wat ervaar ik erbij?" (beleving). Zo kun je - misschien tot je eigen verbazing - gaan houden van abstracte kunst: geen afstandelijk kijken naar objecten, maar ervaringen van ruimte, kleur en aanwezigheid.
Het schilderij hieronder heeft een relatief koude 'kleurtemperatuur' en er zijn veel sporen van het paletmes zichtbaar. Hoe kijk je ernaar? En wat ervaar je erbij? Er is geen goed of fout antwoord mogelijk op die vragen.
Olieverf op paneel, 50x70cm. Prijs op aanvraag.
