Nieuwe Nuances?

Gepubliceerd op 31 juli 2019 18:36

Cobra (1948-1951) was een mannenbeweging. Hoe meer je daarover nadenkt, hoe vreemder het is. Mannen die spontane expressie nastreven, zich laten inspireren door kindertekeningen, door kunst van psychiatrische patiënten en kunst van ‘naïeve volkeren’. Het mocht dus vooral niet cerebraal zijn. De heren wilden blijkbaar even weg van hun rationele imago. Dat leverde zowel hemeltergend slechte kunst, als ook prachtig werk op. Van Karel Appel ben ik echt wel een fan.

Maar als je het rationele pad wilt verlaten, waarom dan niet óók te rade gegaan bij de vrouw? Zij is toch het emotionele wezen bij uitstek? De gevoelsmens pur sang? Ze wordt immers van oudsher beschouwd als niet-rationeel. Dus een prima inspiratiebron voor Cobra, zou je denken, maar het werk van vrouwen werd door de Cobramannen juist onder de mat geveegd.


Dat wil het Cobra Museum nu een beetje rechtzetten met de tentoonstelling “Nieuwe Nuances”. Daarin wordt het werk van acht vrouwelijke kunstenaars getoond, die prima onder de paraplu van Cobra zouden passen, ware het niet dat de mannen destijds hun uiterste best deden om dat te voorkomen.

En zelfs vijftig jaar later nog, in 1998, schreven Corneille en Constant (twee Cobrakopstukken) een boze brief aan het Cobramuseum, omdat men werk van Lotti van der Gaag (een van de vrouwelijke kunstenaars) had opgenomen in een overzichtstentoonstelling. Dat kón toch niet?! Waarna het Cobra Museum zich haastte om Lotti van der Gaag een ‘nep-cobrakunstenaar’ te noemen, wiens werk uiteraard niet in dezelfde zaal werd gepresenteerd als het werk van de ‘echte’ Cobrakunstenaars. Wat dat betreft is er overigens nog niks veranderd; het werk van de vrouwen krijgt ook nu weer een aparte zaal.

 

In dit licht vind ik het interessant dat Cobra zichzelf beschouwde als een beweging met een zeer ruimdenkende maatschappijvisie. Ik citeer van Wikipedia: “Cobra richtte zich op een nieuwe maatschappij, waarin de kunst niet alleen vóór iedereen zou zijn, maar ook dóór iedereen zou worden gemaakt.” Nou vráág ik je… vrouwen horen blijkbaar niet tot de categorie ‘iedereen’.

 

En het gaat op Wikipedia als volgt verder: “Wanneer eenmaal de esthetische normen van de klassenmaatschappij zouden zijn afgeworpen, zou de natuurlijke drang tot expressie los kunnen breken en een alomvattende volkskunst doen opbloeien. Kunst en leven zouden één worden.” Ze waren dus nog communistisch ook. Tja, we hebben intussen wel gezien welke vormen van repressieve tolerantie daaruit voortgekomen zijn…

 

Helaas is ook het Cobra Museum niet helemaal om de valkuil van de repressieve tolerantie heen gelopen. Ze zitten erin klem. Nog steeds. Met minstens één been. Want waarom heet deze tentoonstelling “Nieuwe Nuances”?! Het woord ‘nuances’ suggereert beperkte aanpassingen aan het bestaande beeld. Het roept zeker niet op tot het omverwerpen van oude vormen en gedachten.


Vrouwen mogen dus alsnog een beetje meedoen. Maar niet te veel hoor! Dat kunnen we niet tolereren, want stel je voor dat er weer zo’n ouwe Cobragek uit z’n bejaardenhuis komt om te vertellen dat dit toch echt te ver gaat? We moeten voorzichtig zijn; het zijn slechts ‘nieuwe nuances’.


Het werk van deze acht vrouwen wordt daarmee gepresenteerd als een nieuwe voetnoot bij de Cobrageschiedenis. Daarvoor moet het Cobra Museum zich schamen, want het werk dat wordt getoond, is zeer de moeite waard. Het staat krachtig en verfrissend naast het geijkte repertoire van de bekende Cobramannen. Dus als je van deze stijl houdt, ga dan zeker kijken!

 

De tentoonstelling ‘Nieuwe Nuances’ is nog te zien tot 1 december 2019 in het Cobra Museum voor Moderne Kunst, Sandbergplein 1, 1181 ZX Amstelveen.


Op de foto een detail van een schilderij met tulpen uit 2018.


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.