Stille dagen in het atelier

Gepubliceerd op 26 maart 2020 om 14:48

Werk in uitvoering in het atelier:

Stille dagen om in alle rust te schilderen. Daar verlangde ik vroeger naar, toen ik nog een baan had op kantoor. Sinds ik op zolder werk in mijn atelier, kan ik die stilte realiseren. Toch zijn er vaak dingen die me afleiden.

Nu worden de stille dagen me plotseling in de schoot geworpen door het Corona-voorschrift: zoveel mogelijk binnen blijven. Wat betekent dat voor mijn schilderproces?

Eigenlijk niks nieuws. Vanuit de rust van mijn atelier maak ik mentaal de sprong naar buiten. Met schetsen en foto’s als steunpunten, probeer ik me voor te stellen hoe het er uitziet aan het strand of op het land. Beter gezegd: hoe “my mind’s eye” het buitenleven ziet. De waarneming die ooit is gedaan, gaat door een filter van tijd, afstand, herinnering en verbeeldingskracht. Pas daarna komt er verf op het doek.

Daarom schilder ik zelden “en plein air”. Dan zit je buiten, bijvoorbeeld middenin een landschap dat je wilt schilderen. Dan komt dat landschap dus heel dichtbij. Die nabijheid maakt voor mij de verleiding groot om alles letterlijk te gaan naschilderen. Dat vind ik wel leuk en nuttig, maar vooral als oefening. Ik kan dan mijn eigen interpretatie minder goed vinden.

Een schilder die wél succesvol kon naschilderen zonder de kracht van zijn eigen interpretatie te verliezen, was Giorgio Morandi (1890-1964, Bologna, Italië). Hij werkte niet buiten, want ook hij hield van de stille dagen in zijn atelier. Daar verschoof hij eindeloos en urenlang zijn flesjes, potjes, vaasjes en kannetjes, totdat hij een compositie had gevonden die hem op dat moment het beste leek.


Het stilleven dat hij met zoveel zorg had gerangschikt, zette hij dan zeer snel op het doek. Soms ronduit slordig geschilderd. Vaak toch ook trefzeker. Hier en daar wat houterig. Altijd in vervuilde kleuren. Waarom schilderde hij zo? Waarom besteedde hij zoveel tijd aan het rangschikken van de dingen en zo weinig aan het weergeven ervan?

Wilde hij misschien voorkomen dat de kijker zou worden afgeleid door technische hoogstandjes, zoals je die wel ziet in zeventiende-eeuwse stillevens? Of ging het hem misschien vooral om de compositie, het spel van vormen en restvormen? Dat schrijven kunsthistorici en dat zal dan vast wel kloppen, maar ik denk dat er meer aan de hand is.

Het werk van Morandi heeft een stille zeggingskracht. Als je de rust en het geduld kunt opbrengen om er langzaam naar te kijken, gebeurt er iets met je. Alsof je vaag toegang krijgt tot een dimensie die je meestal niet ziet. Probeer het eens. Kijk eens wat het doet met jou. Voorlopig ben je aangewezen op foto’s in boeken en op internet, maar daar is mijn fascinatie voor Morandi ook begonnen.

...

Tot slot wil ik je graag verwijzen naar een kunstenaar die zich rechtstreeks door Morandi laat inspireren: Fieke de Roij. Vanuit Morandi’s stille wereld schept zij een nieuwe robuuste wereld, driedimensionaal in steen. Deze link gaat naar een werk van haar dat nog beschikbaar is: Ode aan Morandi (III). Zelf ben ik (samen met mijn man Frans) de gelukkige bezitter van een andere Ode aan Morandi (II), zie foto hieronder. Het bijzondere van dit werk is dat je het steeds opnieuw kunt rangschikken. Zoals Morandi ook deed met zijn stillevens.

Foto's: schilderijen van Morandi en een beeld van Fieke de Roij.


 »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.